اساسى نوّاب خاصّ بوده است . هنگامى كه حسين بن روح نوبختى افتخار نيابت امام عليه السّلام را پيدا كرد ، يكى از بزرگان اماميه به نام ابو سهل اسماعيل بن على نوبختى در بغداد سكونت داشت و از مقام والايى برخوردار بود . پس از تعيين ابن روح به نيابت خاصّ شخصى از ابو سهل ، حكمت انتخاب حسين بن روح را - و نه انتخاب ابو سهل را - جويا شد . ابو سهل در پاسخ گفت : كسانى كه او را به اين مقام برگزيده‌اند ، از ما بيناترند ؛ زيرا كار من مناظره با خصم و بحث و گفتگو با آنان است . اگر من مكان امام غايب را چنان كه ابو القاسم مىداند ، مىدانستم ، شايد در تنگناى بحث و جدل او را به خصم نشان مىدادم ؛ در صورتى كه اگر ابو القاسم امام را زير دامن خود پنهان داشته باشد ، هرگز او را به كسى نشان نمىدهد ، حتى اگر با قيچى قطعه‌قطعه‌اش كنند . « 1 » عدم جواز افشاى نام آن حضرت در غيبت كبرى روايات زيادى دلالت بر آن دارد كه خواندن آن حضرت به نام مقدسش در دورهء غيبت روا نيست . اين مطلب كه آيا اين رويه يك اقدام سياسى مقطعى بوده يا اين كه نام بردن از آن بزرگوار تا ظهور وى ، همچنان بر حرمت باقى خواهد ماند ، منشأ اختلاف نظرهايى در ميان فقها و مورخان گشته است . اين روايت را علامه مجلسى ضمن بابى تحت عنوان « باب النهى عن التسميه » فراهم آورده است . « 2 » از عبد اللّه بن جعفر حميرى روايت شده : همراه احمد بن اسحاق نزد عثمان بن سعيد ، نايب امام قائم عليه السّلام ، رفته بوديم كه خطاب به عثمان بن سعيد چنين گفتم : مىخواهم همانند ابراهيم ، كه تنها براى اطمينان قلبى خود از خدا سؤال كرد ، پرسشى كنم . سپس سؤال كردم : آيا شما حضرت صاحب الامر را ديده‌ايد ؟ گفت : آرى ؛ پرسيدم : نامش چيست ؟ او جواب داد :

--> ( 1 ) . الغيبه طوسى ، ص 255 ، به نقل خاندان نوبختى ، ص 217 ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 51 ، صص 30 - 34 و نك : الكافى ، ج 1 ، صص 332 - 333 ؛ مير داماد در « شرعة التسميه » بيست حديث در اين زمينه نقل كرده است .